previous pauseresume next

دانستنی های چاقی

بر خلاف باور نادرست بسياري از خانواده ها، چاقي كودكان و نوجوانان نه تنها نشانه سلامتي نيست، بلكه عوارض كوتاه مدت و دراز مدت در بردارد. كودك چاق،  به ويژه در فرهنگ بسياري كشورها از جمله جامعه ما، كودكي سالم،  دوست داشتني و زيبا تلقي مي شود. مادران باردار با ديدن عكس كودكان چاق آرزو مي كنند چنين فرزندي داشته باشد و مادران كودكان داراي اضافه وزن كم يا طبيعي در حسرت چاق شدن و به عبارت خودشان « تپل شدن» فرزندشان هستند!

   اما آيا اين باور درست است؟  حقيقت اين است كه خطرات  زيادي سلامتي كودكان چاق را تهديد مي كند. چاقي و بيماري هاي ناشي از آن طول عمر را كاهش مي دهد و چاقي در سنين كودكي و نوجواني با چاقي سنين ميانسالي و در نتيجه با كاهش چشمگير طول عمر همراه است.

  اختلالات تغذيه اي در همه جوامع و همه زمان ها، سلامتي آحاد مختلف جامعه را تهديد مي كندكه در اين بين، كودكان و نوجوانان بيش از سايرين آسيب پذير هستند.

 

   تا سال ها پيش سوء تغذيه به عنوان شايع ترين اختلال تغذيه اي كودكان و نوجوانان مطرح مي شد در حالي كه در سال هاي اخير، تغييرات سريع اقتصادي- اجتماعي و در نتيجه تغيير شيوه زندگي باعث شده تا جوامع گوناگون با طیف جديدي از اختلالات تغذيه اي، يعني اضافه وزن و چاقي، در همه سنين به ويژه در كودكان ونوجوانان مواجه شوند.

 

امروزه چاقي دوران كودكي و نوجواني به صورت يك مشكل سلامت همگاني درآمده و ديگر محدود به كشورهاي توسعه يافته و صنعتي نبوده و در كشورهاي در حال توسعه و حتي در كشورهاي کم درآمد به سرعت رو به افزايش است.            

 

   به نظر مي رسد اين معضل از يك سو ناشي از تغيير الگوي غذايي و  مصرف غذاهاي پر انرژي با ظاهر جذاب ولي با ارزش كم غذايي، مصرف ميان وعده هاي غذايي چرب يا شيرين، مصرف ناكافي مواد غذايي داراي فيبر و از سوي ديگر، كاهش فعاليت جسمي روزانه و تنش هاي عصبي ناشي از زندگي ماشيني حاكم در بيشتر جوامع باشد. 

 

   چاقي يك عامل خطرزاي مهم در بروز بيماري هاي مزمن بوده و در بروز بیماری هایی مانند ديابت (مرض قند)، بيماري هاي قلبي عروقي از جمله پرفشاری خون،بیماری های بدخیم، کبد چرب ، اختلالات گوارشی، بلوغ زودرس،اختلالات روحی از قبیل احساس تنهايي، افسردگي ، اضطراب ،كاهش  سطح اعتماد به نفس  و احتلالات متعدد عضلانی اسکلتی مانند صافي كف پا ، افزايش خطرشكستگي و بروزمشكلات استخوان ران ،عوارض متعدد تنفسي   و اختلالات متعدد دیگر نقش دارد.

 

   عوارض اضافه وزن بر سلامتی از سنين پايين شروع شده و تا بزرگسالي ادامه مي يابد. از آنجا كه این عوارض در طي زمان بروز مي كند، بنابراين درمان آن در مراحلي كه بيماري شكل گرفته است به تلاش زيادي نياز دارد، در نتيجه پيشگيري و كنترل اضافه وزن از سنين پايين از اهميت ويژه اي برخوردار بوده و بديهي است كه پيشگيري از اضافه وزن بسيار آسان تر، ارزان تر و موثرتر از درمان آن مي باشد.

     چاقي مشكلات كوتاه مدت و دراز مدت زيادي براي كودكان و نوجوانان به همراه خواهد داشت . از طرفي بايد درنظرداشت كه چاقي در سنين كودكي با چاقي در بزرگسالي نيز همراه است به طوري كه ۹۰-۴۰ درصد كودكان چاق در بزرگسالي نيز از چاقي رنج خواهند برد.

 

  بيش از ۲۲ ميليون كودك زير ۵ سال در سراسر جهان داراي اضافه وزن بوده و يا در معرض خطر اضافه وزن مي باشند. 

  پیش بینی می شود كه در طي ۳ تا ۴ سال آينده در مناطق مديترانه شرقي و اروپا تقريبا از هر ده كودك، يك نفر  اضافه وزن خواهد داشت، اين عدد براي امريكايي ها يك نفر از هر هفت كودك محاسبه شده است.  

   فراوانی اضافه وزن و چاقی در مناطق مختلف ایران تفاوت های زیادی دارد. مطالعات کشوری نشان داده اند که به طور میانگین حدود ۱۴ درصد کودکان و نوجوانان دچار اضافه وزن و چاقی هستند، در برخی مناطق این فراوانی تا حدود ۳۰ درصد گزارش شده است. با در نظر گرفتن اینکه آمار کشوری نشان داده به طور میانگین ۸/۴۲ درصد جمعیت بزرگسال ایرانی دچار اضافه وزن و چاقی هستند ( شامل ۶/۲۸ درصداضافه وزن،۸/۱۰ درصد چاقی و ۴/۳ درصد چاقی مفرط)،بدیهی است باید اقداماتی بنیادی برای پیشگیری و کنترل اضافه وزن از اوان کودکی انجام شود.

 

حتی با وجود زمینه ژنتیکی و استعداد چاقی، می توان از بروز اضافه وزن پیشگیری کرد یا آن را کنترل کرد.

 

شیوه زندگی سالم

آموزش در مرکز تحقیقات