previous pauseresume next

سوالات متداول در مورد اضافه وزن

 

۱- چگونه بدانيم كه کودکان و نوجوانان اضافه وزن دارند؟

 

   بهترين كسي كه مي تواند به شما پاسخ دهد پزشك  فرزند شما است. پزشكان با استفاده از نمودارهاي مربوطه با بررسي قد و وزن كودك شما، جوابگوي سوالاتتان خواهند بود. در این راستا می توانید از ابزار موجود در این لوح فشرده برای تعیین تناسب قد و وزن استفاده کنید.

 

۲- آيا پيروي از رژيم هاي غذايي براي كاهش وزن كودكان و نوجوانان به رشد آنها لطمه اي وارد نمي كند؟

 

    در واقع ، رژيم غذايي صحيح براي رسيدن به وزن ايده آل، عدم مصرف مواد غذايي پر كالري ولي فاقد ارزش غذايي از قبيل نوشابه هاي گازدار، ميان وعده هاي غذايي چرب و شيرين و ....مي باشد و جايگزين نمودن آنها با مواد غذايي سالم از جمله سبزي، ميوه، حبوبات و ..... است . در واقع توصيه هاي غذايي براي كاهش وزن ، عادات " بد خوردن " فرد برطرف مي شود و مصرف مواد غذايي مفيد و سرشار از ويتامين و املاح نه تنها جلوي رشد را نمي گيرد بلكه به آن كمك مي كند.

 

۳-  اگر كودك يا نوجوان كه رژيم غذايي به او توصيه شده احساس گرسنگی کند،چه اقدامی لازم است؟

 

    بر خلاف تصور بسیاری افراد، گرسنه ماندن نه تنها به كاهش وزن كمك نمي كند بلكه باعث مي شود وزن بدن به دليل ذخيره سازي چربي افزايش يابد و به علاوه احساس گرسنگي، فرد را به سوي ريزه خواري و بدخوري سوق مي دهد بنابراين منظور از رژيم غذايي ،گرسنه نگه داشتن كودكان و نوجوانان نيست بلكه استفاده از موادغذايي سالم در حد متعادل مي باشد تا هم احساس گرسنگي فرد برطرف شود هم مواد غذايي كافي دريافت نمايد.

 

۴-  آيا رژيم غذايي فقط مربوط به كودكان  و نوجوانان سالم  دچار اضافه وزن  است و يا افرادي كه دچار اختلالات دیگر مانند بالا بودن چربي خون هستند هم  بايد از رژيم غذايي استفاده كنند؟

 

      به طوركلي همه افراد حتي بدون اختلال وزن و بدون هيچ بيماري هم بايد از رژيم غذايي سالم و متعادل پيروي كنند تا علاوه بر حفظ سلامتي، به پيشگيري از بيماري ها ي سنين بعد هم كمك كنند، اما افرادي كه دچار بيماري ها و اختلالاتي مانند بالا بودن قند و يا چربي خون هستند بايد از رژيم هاي غذايي محدودتري استفاده نمايند تا  در ضمن كاهش وزن، به بهبود بيماري آنها هم كمك شود.

 

 

۵- يك رژيم غذايي سالم براي كودكان  و نوجوانان داراي اضافه وزن چگونه است؟

 

    رژيم غذايي سلامتي بخش ، شامل يك برنامه غذايي طبيعي بوده كه همه مواد مغذي لازم براي رشد و سلامتي را به همراه داشته باشد و شامل گروه هاي اصلي مواد غذايي است كه بايد روزانه مصرف شوند  كه عبارتند از: ۱- نان وغلات  ۲- ميوه و سبزي  ۳- شير و لبنيات  ۴- انواع گوشت و جایگزین های آن مانند تخم مرغ، حبوبات و... در اين رابطه توصيه مي شود براي رسيدن به وزن دلخواه ضمن مصرف گروه هاي مختلف مواد غذايي، مصرف مواد غذايي چرب و شيرين و همچنين كربوهيدارت هاي ساده از قبيل غلات بدون سبوس محدود شود.

 

 

۶-  آيا نخوردن صبحانه در كاهش وزن موثر است؟

 

نخوردن صبحانه يك اشتباه بزرگ است چرا كه مصرف صبحانه سالم  نه تنها باعث افزايش انرژي و تقويت قواي فكري و ذهني مي گردد بلكه موجب انتخاب و مصرف مناسب وعده هاي غذايي ديگر در طي روز خواهد شد ، همچنين مصرف صبحانه كمك مي كند فرد در طول روز كمتر احساس گرسنگي كند و به مواد غذايي پركالري رو نياورد.

 

۷-  آيا مي توان براي كاهش وزن، وعده غذايي  شام را حذف نمود؟

 

اين كار هم كاملاً اشتباه است. هيچگاه هيچ وعده غذايي نبايد حذف شود زيرا اين روش باعث كم شدن سوخت و ساز و در نتيجه مقاوم شدن بدن فرد به كاهش وزن مي شود. مصرف مواد غذايي سالم و كم كالري به عنوان شام حتماً توصيه مي شود و اين وعده غذايي نبايد از رژيم غذايي فرد حذف گردد.

 

۸-  چرا با اين كه فرزند ما غذاي كم مي خورد باز هم چاق است؟

 

    چند دليل در اين رابطه وجود دارد:۱-مصرف غذاهاي كم حجم اما پر كالري از قبيل غذاهاي چرب و يا زياده روي در مصرف مواد غذايي نشاسته اي مانند برنج، نان ، سيب زميني و ماكاروني. ۲- استفاده از ميان وعده هاي غذايي چرب و شيرين و همچنين انواع نوشيدني هاي پركالري مانند نوشابه هاي گازدار و آبميوه هاي مصنوعي . ۳- كم تحركي ،كساني كه تحرك كمي دارند حتي اگر غذاي مصرف آنها زياد نباشد به وزن ايده آل نخواهند رسيد . ۴- بيماري خاصي دارند كه باعث اختلال سوخت و ساز در بدن آنها مي شود مثل كم كاري تيروئيد. كه البته اين قبيل موارد در كودكان و نوجوانان شايع نيست.

 

 

 

۹- آيا براي رسيدن به وزن دلخواه بايد ميان وعده هاي غذايي كودكان و نوجوانان را قطع كرد؟

 

اصول تغذيه سالم بر مصرف مكرر مواد غذايي كم حجم و كم كالري و در عين حال سرشار از مواد مغذي، املاح معدني و انواع ويتامين استوار است چرا كه بدين ترتيب، سوخت و ساز بدن فرد هم تنظيم شده و كمك مي كند او سريع تر به وزن مناسب دست يابد. توصيه مي شود عادت هاي " بدخوري" كنار گذاشته شود و فرد از مواد غذايي با ظاهر جذاب و فريبنده ولي فاقد ارزش غذايي استفاده نكند و به جاي آن از مواد غذايي سالم استفاده نمايد به عنوان مثال به جاي مصرف چيپس سيب زميني از انواع ميوه مثلاً سيب درختي استفاده نمايند.

 

۱۰- انواع ميان وعده هاي غذايي  سالم چه چيزهايي هستند؟

 

انواع لقمه هاي آماده شده در منزل ، ميوه ، خشكبار ، آجيل ودانه هاي روغني ، سبزيجات مثل هويج، كاهو و .... .

 

۱۱- چرا گفته مي شود مصرف زياد مواد قندي براي كودكان و نوجوانان مضر است و آيا اين مواد منجر به بروز بيماري قند (ديابت) مي شود؟

 

اين مواد علاوه بر افزايش احتمال پوسيدگي دندان و همچنين اضافه وزن ، جذب ريز مغذي هاي اصلي به ويژه كلسيم راكاهش مي دهدوحتي مي تواند در كاهش قدرت بينايي موثر باشد ، به علاوه مصرف مواد غذايي شيرين باعث افزايش ميل به شيريني و مصرف بيش از پيش مواد غذايي شيرين مزه مي شود. لازم به ذكر است كه بيماري قند در اثر اختلالات هورموني است نه مصرف شيريني جات، البته مصرف شيريني باعث بروز چاقي مي شود كه به نوبه خود علت مهمي براي ايجاد ديابت ( نوع دوم) مي باشد.

 

۱۲- با توجه به اين كه مصرف سالاد براي تغذيه سالم وتنظيم وزن توصيه مي شود ، به جاي سس هاي چرب از قبيل سس مايونز روي سالاد از چه موادي مي توان استفاده كرد؟

 

بسته به نوع سالاد مي توان از آبليمو، آبغوره، سركه، سبزی های معطر و ... استفاده كرد و يا به جاي سس مايونز، از ماست كم چرب براي تهيه سس استفاده نمود.

 

۱۳- مصرف آب چه تاثيري در كاهش وزن دارد؟

 

 به طور معمول توصيه مي شود در فواصل بين وعده هاي غذايي از آب استفاده كرد چون هم در دفع سموم از بدن نقش دارد هم باعث كاهش احساس گرسنگي مي شود. چه بسيار موارد كه افراد به غذا روي مي آورند و واقعاً گرسنه نيستند و يا از روي عادت و يا به دليل تنش عصبي ( استرس) غذا مي خورند، مصرف آب در اين قبيل موارد جلوي  مصرف نابجاي غذا را مي گيرد.

 

۱۴- باتوجه به مفيد بودن شير و لبنيات، آيا مصرف بستني براي فردي كه اضافه وزن دارد ايرادي ندارد؟

بايد در نظر داشت كه بستني سرشار از مواد قندي است و به عنوان مثال يك بستني كوچك حدود ۲۰۰ كالري انرژي  دارد و به راحتي در بدن به صورت چربي ذخيره شده  و باعث بروز اضافه وزن مي شود . در اين مورد هم مي توان از جايگزين هاي غذايي سالم استفاده كرد به عنوان مثال به جاي بستني مي توان از ماست و ميوه يا ماست و آجيل، ماست و خشكبار ( مثلاً‌ ماست و قيسي) كه كاملاً‌ در يخچال سرد شده اند استفاده كرد.

 

۱۵- براي تهيه غذاي خانواده از چه روغني استفاده كنيم تا براي افرادي كه اضافه وزن دارند هم مشكلي ايجاد نكند؟

به طور كلي در تهيه غذا نبايد از روغن هاي جامد استفاده كرد زيرا اين قبيل روغن ها حاوي انواع اسيد چرب مضربراي سلامتي هستند و به جاي اين روغن ها، مصرف انواع روغن مايع، روغن زيتون، كانولا، سويا، هسته انگور ، آفتابگردان، ذرت و سويا توصيه مي شود،البته در مصرف اين قبيل روش ها هم نبايد زياده روي كرد.

 

۱۶- آيا فوايد آب ميوه هم مشابه ميوه است؟

هر چند به طور معمول آب ميوه ها نيز در گروه ميوه جات در نظر گرفته مي شوند اما بايد بدانيم كه برخلاف باور بسياري از مردم، فوايد آنها،حتي آبميوه هاي طبيعي تهيه شده در خانه خيلي كمتر از ميوه ها است، زيرا آب ميوه فاقد فيبر است و به علاوه  در زمان آب گرفتن، قسمت عمده اي از ويتامين موجود در  ميوه به ويژه ويتامين Cآن كاهش مي يابد ، همچنين بايد در نظر داشت بسياري آبميوه هاي مصنوعي فقط حاوي اسانس ميوه مي باشند و آبميوه طبيعي نيستند و در برخي موارد مواد قندي افزودني دارند كه منجر به اضافه وزن خواهد شد.

 

 

۱۷- آيا مي توان به جاي چيپس سيب زميني از  سيب زمينی سرخ شده در منزل استفاده كرد؟

سيب زميني انرژي بيشتري نسبت به ساير انواع سبزي ايجاد مي كند و نسبت مواد مغذي به انرژي كل آن كمتر از ساير سبزيجات است و نمايه قندي (Glycemic index) آن هم بالاتر از ساير سبزي هاست و به همين دليل جزء مواد نشاسته اي در نظر گرفته مي شود كه زياده روي در مصرف آن مي تواند منجر به اضافه وزن شود، سرخ كردن آن باعث مي شود مقادير زيادي چربي و مواد مضر هم به آن اضافه شود كه تهديد كننده سلامتي هستند ، اما اگر فردي مي خواهد گاهي از چيپس استفاده كند، بايد از انواع تهيه شده در فر( و نه انواع سرخ شده در روغن ) مصرف نمايد ، اگر هم مايل است از انواع سرخ شده در روغن مصرف كند . باز هم انواع تهيه شده در منزل بهتر از انواع آماده است ، چرا كه با روغن سالم كه چندين بار گرم نشده تهيه مي شود و فرآورده هاي صنعتي نشده و مواد نگهدارنده و افزودني هاي شيميايي به آن اضافه نشده است.

 

۱۸-  آيا كودك و نوجوان داراي اضافه وزن بايد تمام غذاهاي داراي مواد قندي و نشاسته اي را كنار بگذارد ؟

هرقسمت عمده انرژي دريافتي روزانه همه افراد بالای ۲ سال بايد از مواد نشاسته اي باشد و فردي كه اضافه وزن دارد بايد ميزان متعادلي از اين مواد را مصرف كند و به علاوه در حد امكان از انواع غلات سبوس دار استفاده نمايد و مصرف مواد غذايي داراي مواد قندي افزودني را در حد امكان محدود نمايد .

 

۱۹- آيا  كودك و نوجوان كه اضافه وزن دارد مي تواند هر قدر ميل دارد از مواد غذایی سالم استفاده كند؟

خير، حتي مواد مفيدي مانند ميوه و لبنيات هم  بايد به طور متعادل و به  اندازه تعيين شده در هرم غذايي مصرف شود زيرا مصرف بيش از حد آن  باعث ورود كالري بيش از حد مورد نياز به بدن و عدم تعادل بين مصرف گروه هاي غذايي مختلف و در نتيجه باعث بروز اضافه وزن مي شود . لازم به ذكر است كه در اين موارد مصرف سبزي ( غير از سيب زميني )  محدوديتي ندارد .

 

۲۰- آيا مصرف لبنيات در تنظيم وزن موثر است؟

يافته هاي پژوهش هاي متعدد نشان داده مصرف لبنيات مي تواند در تنظيم سوخت و ساز چربي در بدن مفيد واقع شده و به از بين رفتن چربي هاي اضافي بدن كمك كند بنابراين مصرف لبنيات علاوه بر رساندن مقادير قابل توجهي املاح معدني از جمله كلسيم ، ويتامين ها و پروتئين به بدن مي تواند با تنظيم سوخت و ساز سلول هاي چربي در كنترل وزن هم موثر واقع شود. البته در اين راستا مصرف لبنيات كم چرب توصيه مي شود. لازم به تكرار است كه كلسيم موجود در لبنيات كم چرب بهتر جذب مي شود و از اين نظر هم براي سلامتي مفيد است .

  

۲۱- آيا دادن داروهاي تقويتي و مولتي ويتاميني به كودكان  و نوجواناني كه مي خواهند وزن كم كنند ضروري است؟

به طور معمول پس از سن دو سالگي دادن داروي تقويتي ضرورتي ندارد زيرا  يك رژيم غذايي متعادل مقادير كافي املاح معدني و ويتامين به بدن فرد مي رساند، مگر اين كه فرد بيماري خاصي داشته باشد و يا از رژيم غذايي خاصي پيروي كند.  در رژيم غذايي توصيه شده براي كاهش وزن ، مواد غذايي مضر براي سلامتي از قبيل غذاهاي چرب و شيرين محدود مي شوند و در عوض مواد غذايي  مفيد و سرشار از ويتامين ها و املاح توصيه مي گردد ، بنابراين فرد نه تنها دچار كمبود ويتامين نمي شود بلكه ويتامين هاي بيشتري از راه غذا دريافت خواهد كرد.

 

۲۲- چگونه به كودكان و نوجوانان بياموزيم كه چه بخورد و چگونه او را خوب خوردن  عادت دهيم؟

به ياد داشته باشيد كه فرزند شما به مواد خوراكي عادت خواهد كرد كه شما براي وي مي خريد و به منزل مي بريد ، بنابراين كوشش كنيد كه مواد غذايي كم چرب ،كم شيريني وپر از فيبر ( مانند سبزي ها وغلات سبوس دار)خريداري كنيد، مثلاً آب راجايگزين نوشابه هاي گازدار وآب ميوه هاي مصنوعي بسته بندي شده كنيد چرا كه اين قبيل نوشيدني ها  پر از شكر هستند و باعث افزايش وزن مي شوند و به ميزان افزايش وزن، اثر ديگري در تغذيه كودك ندارد. به علاوه سليقه هاي غذايي در اويل عمر به ويژه تاسن ۳ سالگي شكل مي گيرند و بايد كودك را به مزه غذايي شيرين يا چرب عادت نداد. نكته قابل توجه اين است كه به طور معمول بزرگترها الگوي كوچكترها هستند پس بايد والدين و ساير اطرافيان ايشان زندگي سالم به ويژه تغذيه سالم را داشته باشند تا الگوي مناسبي براي فرزندان خود محسوب گردند .

 

۲۳- اگر هنگام غذا خوردن كودك و نوجوان تلويزيون تماشا كند مقدار غذا خوردن او كاهش پيدا نمي كند؟

اگر فردي هنگام تماشاي تلويزيون يا بازي هاي رايانه اي مشغول غذا خوردن باشد اين عوامل خارجي باعث مي شود  احساس سيري نكند و بدون اين كه متوجه باشد  بيشتر از حد نيازش غذا بخورد. بنابراين توصيه مي شود هنگام غذاخوردن، فرد فعاليت ديگري نداشته باشد، همچنين توصيه مي شود تلويزيون در اتاق خواب كودك و نوجوان نباشد چون باعث بي تحركي بيش از پيش وي و در نتيجه اضافه وزن و چاقي مي شود. توصيه مي شود اعضاء خانواده در كنار هم غذا بخورند تا تمركز بيشتري روي غذا خوردن داشته باشند و با آرامش بيشتر ، غذاي مفيد و به اندازة لازم مصرف كنند تا اينكه در شرايط پرتنش و در حين كارهاي ديگر از قبيل تماشاي تلويزيون  .

 

۲۴- چگونه مي توان عادات بد غذايي و يا بدخوري كودكان و نوجوانان را اصلاح نمود؟

   يكي از راه هاي مبارزه با عادات بد غذايي و يا بدخوري ،آموزش والدين و اطرافيان نسبت به مواد غذايي مورد نياز كودكان و نوجوانان است، به علاوه بزرگترها بايد شيوه تغذيه مناسبي داشته باشند تا بتوانند الگوي مناسبي براي كودكان و نوجوانان باشند. براي اصلاح رفتارهاي نامطلوب غذايي به هيچگونه نبايد به حالت آمرانه كودك و يا نوجوان را از مصرف برخي مواد غذايي منع كرد يا به مصرف برخي مواد ديگر مجبور كرد چرا اگر هم اين روش در كوتاه مدت اثر كند مسلماً در دراز مدت منجر به واكنش منفي و لجبازي كودكان و نوجوانان شده و اثر معكوس خواهد داشت ..

در اين قبيل موارد بايد ضمن آگاهي دادن به كودكان و نوجوانان ، مواد غذايي مضر را با انواع سالم تر آن جايگزين كرد مثلاً مصرف ميوه يا آبميوه طبيعي به جاي نوشيدني هاي آماده و يا مصرف ساندويچ تهيه شده در منزل به جاي انواع موجود در رستوران و ....

 

۲۵- كدام عادات غذايي در كودكان و نوجوانان مبتلا به اضافه وزن شايع است؟

   در بسياري موارد علت اضافه وزن "بدخوري" است نه "پرخوري" . معمولاً استفاده از مواد غذايي كه كيفيت مناسب غذايي ندارند مانند انواع ميان وعده چرب ، شيرين، نوشابه هاي گازدار ، نوشيدني هاي شيرين ، غذاهاي آماده از قبيل ساندويچ ، پيتزا، اسنك وهمچنين زياده روي در مصرف مواد نشاسته اي مانند برنج در اين قبيل كودكان و نوجوانان و خانواده هاي ايشان متداول است .

 

۲۶- اگر كودك يا نوجواني داراي چربي خون بالا باشد چه بايد كرد؟

   اختلالات چربي خون حتي از دوران كودكي و نوجواني خطر بيماري هاي قلبي در سنين بالا را افزايش مي دهد. معمولاً كودكان و نوجوانان داراي اضافه وزن دچار اختلالات چربي خون مي شوند كه آن هم به دليل عادات غذايي نامطلوب و كم تحركي است ، بنابراين با كاهش وزن از طريق رژيم غذايي صحيح و ورزش مي توان اضافه وزن را كنترل نموده و اختلالات چربي خون را درمان كرد. لازم به ذكر است كه برخي كودكان و نوجوانان داراي وزن طبيعي و يا حتي داراي كمبود وزن هم ممكن است دچار اختلالات چربي خون شوند كه آن هم به دليل تغذيه و تحرك نامناسب است و با اصلاح شيوه زندگي درمان مي شود.  به ندرت در كودكان و نوجوانان بالاتر از ۱۰ سال و تحت شرايط خاص ، علاوه بر توصيه هاي اصلاح شيوه زندگي نياز به مصرف داروهاي كاهنده چربي خون پيدا مي شود.

 

۲۷- چربي هاي امگا ۳ و امگا ۶ چه هستند و آيا مصرف داروهاي حاوي اين نوع چربي ها براي كودكان و نوجوانان مفيد است؟

 جزء اسيدهاي چرب ضروري هستند و مصرف داروهاي حاوي اين نوع اسيدها توصيه نشده بلكه بايد از رژيم هاي غذايي سرشار از اين نوع چربي ها توصيه گردد .

 

۲۸- چه غذايي بيشتر حاوي چربي هاي امگا و امگا ۶ هستند؟

امگا ۳ به طور طبيعي در روغن هاي ماهي ، روغن كانولا ، روغن كتان ، جوانه گندم ، حبوبات و سبزيجاتي مانند كلم بروكلي

 

 

۲۹- چربي ترانس چيست؟ در چه مواد غذايي وجود دارد و براي كاهش مصرف آن چه بايد كرد؟

چربي هاي ترانس چربي هاي غيراشباعي هستندكه طي فرايند هيدروژناسيون به حالت جامددرآمده اند.

اين اسيدهاي چرب عوارض زيادي براي سلامتي دارند و باعث بروز بيماري هاي قلبي عروقي و بسياري از بدخيمي ها مي شوند . علاوه بر روغن هاي جامد ، محصولات تهيه شده از اين روغن ها هم حاوي مقدار زيادي از اين اسيدهاي چرب مضر هستند كه از جمله مي توان از انواع غذاهاي آماده و ميان وعده هايي از قبيل چيپس نام برد .

 

۳۰- آيا مشكل اضافه وزن كودكان و نوجوانان  مي تواند  به دليل اختلالات هورموني  باشد؟

بيشتر كودكان چاق اختلالات هورموني ندارند ولي بايد اين بيماري ها را در آنها نيز مد نظر داشت . اگر پزشك بر اساس معاينه فيزيكي و شرح حال، احتمال چاقي ناشي از اختلالات هورموني را مطرح بداند، آزمايشات اختصاصي مربوطه را درخواست خواهدكرد.

  

 

۳۱- آيا مي توان از داروهاي ضد چاقي براي كنترل وزن كودكان و نوجوانان استفاده كرد؟

به طور خلاصه مي توان گفت هيچ كدام از داروهاي ضد چاقي براي كودكان و نوجوانان بي خطر نيست و به طور معمول مصرف هيچكدام از آنها توصيه نمي شود. بايد اين نكته را هم در نظر داشت كه اگر هم به ندرت نياز به مصرف اين قبيل داروها باشد باز هم فرد بايد رژيم غذايي و فعاليت بدني متعادلي داشته باشد و مصرف دارو با معناي عدم نياز به رژيم غذايي و فعاليت بدني نمي باشد.

 

۳۲- آيا خوابيدن در طي روز تاثيري در كاهش وزن دارد؟

اگر بلافاصله بعد از مصرف غذا باشد باعث تشدید اضافه وزن فرد خواهدشد . اگر فردي شما عادت خواب بعد از ظهردارد، خواب بايد حداقل يك تا دو ساعت با ناهار وي فاصله داشته باشد و مدت خواب نيز طولاني نباشد

 

۳۳-آيا طول مدت زمان خواب كودك و نوجوانان با اضافه وزن و جاقي وي ارتباط دارد ؟

طول مدت زمان خواب تنظيم كننده مهم وزن بدن و متابوليسم است ، به طوريكه مدت زمان كوتاه خواب با افزايش نمايه توده بدني ارتباط دارد كه در اين راستا هورمون هاي تنظيم كننده اشتها و مصرف انرژي دخيل مي باشند كه از لپتين و گرلين مي توان نام برد. در اين راستا توصيه مي شود فرد ۸ ساعت خواب شبانه داشته باشد ، در غير اين صورت باعث اضافه وزن خواهد شد . لپتين از هورمون هايي است كه از بافت چربي ترشح شده و سركوب كننده اشتها است و در زماني كه مدت خواب كوتاه باشد كمتر ترشح مي گردد . گرلين نيز خود افزايش دهنده اشتها است كه در كساني كه مدت زمان كوتاهي ميخوابند بيشتر ترشح مي شود . بنابراين با كوتاه شدن مدت زمان خواب ، ميزان لپتين كاهش و گرلين افزايش پيدا كرده و باعث اضافه وزن مي شوند .

 

۳۴- آيا در جريان رژيم غذايي ريزش مو بروز مي كند؟

يك رژيم غذايي اصولي كه مبتني بر استفاده از مواد غذايي سالم و عدم مصرف مواد غذايي مضر است تمامي مواد مغذي، ويتامين ها و املاح مورد نياز بدن را تامين مي كند و نبايد منجر به ريزش مو شود، البته در رژيم هايي كه كالري بسيار كمي دارند  اين حالت ديده مي شود كه به طور كلي اين قبيل رژيم هاي غذايي براي هيچ سني به ويژه براي كودكان و نوجوانان توصيه نمي شود.

 

۳۵- آيا ممكن است در دوران رژيم گرفتن براي كاهش وزن ، مشكلاتي براي پوست و موي كودكان و نوجوانان پيش آيد؟

خير، در يك رژيم اصولي و با كاهش وزن منطقي اين حالت بروز نمي كند. از آن جا كه در رژيم غذايي توصيه شده براي كودكان و نوجوانان مواد مغذي مورد نياز قسمت هاي مختلف بدن از جمله پوست و مو به حد كافي وجود دارد، مشكلي براي پوست ايجاد نمي شود حتي به دليل مصرف سبزي و ميوه جات در رژيم غذايي صحيح نوجوانان پوست شاداب تري پيدا مي كنند. شل شدن پوست صورت در اثر پيروي از رژيم هاي غذايي اشتباه و  بسيار كم كالري ديده مي شود. در اثر كاهش وزن سريع، آب بدن و چربي زير پوستي در ناحيه صورت كاهش يافته و پوست شفافيت خود را از دست مي دهد.

 

۳۶- آيا كودكان و نوجواناني كه مايل به كاهش وزن هستند نمي توانند  از نوشابه هاي گازدار رژيمي ( بدون قند) مصرف نمايند تا كالري كمتري دريافت نمايند؟

هر چند نوشابه هاي بدون قند، كالري بسيار كمتري نسبت به انواع نوشابه هاي معمولي وارد بدن مي كنند ولي بايد در نظر داشت استفاده از انواع نوشابه گازدار با هر رنگ و هر نام تجاري با قند و بدون قند عوارض متعددي براي سلامتي در بردارند از جمله اين كه  به دليل محتواي بالاي فسفر، مانع جذب كلسيم شده و مي توانند روند پوكي استخوان را تشديد كند. همچنين محتواي اسيدي نوشابه ها باعث خرابي دندان مي شود. بسياري از آنها مانع جذب آهن شده و باعث فقر آهن و كم خوني مي گردد . قندهاي مصنوعي به كار رفته در اين قبيل نوشابه ها هم خالي از عارضه نيستند .

 

 

۳۷- اگر كودك  يا نوجواني دچار چاقي و اضافه وزن است آيا هميشه اين مشكل را در طول زندگي خواهد داشت؟

هر چند اين قبيل كودكان و نوجوانان مستعد چاقي در سنين بعدي هستند، اما اگر رژيم غذايي و فعاليت بدني كافي داشته باشند مي توانند بر اين مشكل غلبه كنند و هر چه چاقي در سنين پايين تري شروع شود به ويژه اگر والدين آنها اضافه وزن داشته باشند احتمال باقي ماندن اضافه وزن در سنين بعدي بيشتر خواهد بود.  بنابراين هر چه زودتر بايد از بروز چاقي پيشگيري كرد و در صورت بروز، هر چه زودتر آن را كنترل كرد و به خانواده هايي كه  زمينه بروز چاقي در آنها زياد است هم اطمينان خاطر داد كه حتي با وجود زمينه ارثي چاقي، در صورت پيروي از شيوه سالم زندگي ميتوان از بروز اضافه وزن جلوگيري كرد و يا آنرا كنترل نمود.

 

۳۸- اگر كودك و نوجوان دچار اضافه وزن، عادت به فعاليت جسمي ندارد، چگونه به او كمك كنيم كه فعاليت فيزيكي بيشتري داشته باشد؟

 

يكي از بهترين راه ها كاهش زمان صرف شده براي فعاليت هاي بي تحرك مانند تماشاي تلويزيون و سرگرمي هاي رايانه اي است به علاوه بايد از فعاليت هاي ساده تر شروع كردو و سپس به تدريج شدت و مدت آن را اضافه كرد تا به حد مطلوب برسد. 

۳۹- براي كاهش وزن چه ورزش هايي توصيه مي شود؟

هر گونه كاهش در بي تحركي ( از قبيل تماشاي تلويزيون ، ويدئووسرگرمي هاي رايانه اي) و هر گونه افزايش در تحرك به هر ميزان كه باشد براي رسيدن به وزن ايده آل مفيد خواهد بود ولي در صورتي كه تحرك در حدي شديد باشدكه ضربان قلب فرد افزايش پيداكند ، بهتر است . به طوركلي ورزش هايي مانند پياده روي، شنا، دوچرخه سواري، واليبال و بسكتبال توصيه مي شود.

همچنين براي رفع چاقي موضعي، به ويژه براي شكم ، مي توان از نرمش هايي نظير دراز و نشست استفاده نمود. نكته مهم اين است كه ورزش مورد علاقه كودك و نوجوان باشد و مدت و شدت آن به تدريج افزايش يابد تا جنبه تفريحي داشته و خسته كننده نباشد در غير اين صورت پس از مدت كوتاهي وي ورزش ها را رها خواهد كرد. نكته مهم ديگر ،آسان و در دسترس بودن ورزش است تا قابليت تداوم داشته باشد.

۴۰- استفاده از چه دستگاه ورزشي براي كاهش وزن كودكان و نوجوان موثر است؟

مهم ترين نكته در فعاليت بدني، برخورداري از شيوه زندگي پرتحرك مي باشد كه مستلزم فعاليت بدني روزانه مي باشد. بنابراين نبايد فعاليت فرد را به استفاده از لباس، مكان و يا دستگاه خاصي محدود نمود. بايد به نحوي برنامه ريزي كرد كه فعاليت بدني جزئي از زندگي روزانه فرد باشد كه اين كار نياز به هيچ دستگاه خاصي ندارد. اگر استفاده از دستگاه ورزشي باعث تشويق فرد به انجام فعاليت بدني شود و فرد دستگاهي در اختيار دارد كه مي توانداز آن استفاده كند ايرادي ندارد ، در غير اين صورت هيچ نيازي به تهيه دستگاه مخصوص ورزشي نيست.

 

 

۴۱- با توجه به اين كه بسياري از كودكان و نوجوانان به دليل مشغله درسي فرصت ندارند ۳۰ تا ۶۰ دقيقه در روز فعاليت كنند، چگونه مي توان كمك كرد تا آنها به حد مطلوب فعاليت دست يابند؟

در درجه اول بايد در نظر گرفت كه مجموع فعاليت بدني افراد بايد ۳۰ تا ۶۰ دقيقه باشد بنابراين مي توان اين مدت را به چند دوره كوتاه مدت تقسيم كرد مثلاً سه نوبت ۲۰-۱۰ دقيقه اي در طول شبانه روز ؛ از سوي ديگر جايگزين كردن فعاليت هاي بي تحرك با فعاليت هاي پرتحرك تر مي تواند مفيد واقع شود مثلاً استفاده از پله به جاي آسانسور يا پياده روي، دوچرخه سواري به جاي استفاده از وسايل نقليه موتوري.

لازم است به خانواده ها و كودكان و نوجوانان يادآور شد كه فعاليت هاي بدني علاوه بر دهها فايده براي سلامت جسمي، باعث افزايش اكسيژن رساني به مغز و در نتيجه افزايش يادگيري فرد مي شود، از سوي ديگر فعاليت بدني با تنش هاي عصبي مقابله نموده و باعث مي شود فرد با آرامش خاطر بيشتري مطالب درسي را فراگرفته و با اعتماد به نفس بيشتري در امتحانات شركت نمايد. بنابراين فعاليت بدني نه تنها مانعي براي يادگيري نيست بلكه به موفقيت درسي ايشان هم كمك مي كند.

 

۴۲- اگر به علت كمبود وقت، سردي هوا،آلودگی هوا يا علل ديگر امكان پياده روي در خارج خانه نباشد چه بايد كرد ؟

لازم نيست حتماً خارج از منزل پياده روي كرد . اين كار را در حياط منزل و يا در آپارتمان هم مي توان انجام داد، يا از پله هاي منزل بالا و پايين رفت و حتي اگر امكان هيچيك از اين فعاليت ها نبود مي توان حتي در محدودترين فضا  حركات نرمشي انجام داد.

شیوه زندگی سالم

آموزش در مرکز تحقیقات